Ɗemɗe Afriknaaje 13 ɓurɗe yaajde to bannge saraade e heewde haalooɓe.
Fulɓe puɗɗinooma naatde he diine Islaam gila he teemedanɗe gadane ƴellitogol mum kono nde wonno en ngalaano binndol (fotde ko anndaa) kuwtortono ɗen ko ɗemngal Arab e binndol mum ngam janngude. He teemadannde sappo he joyeɗiɗiɓiire (tm.17ɓe CJI), taw annduɓe Fulɓe mbaɗtii huwtoraade alkule Arab ɗee ngam winndude he Pulaar. Kadi ɗum yaajiino sanne he nder Fuuta Tooro, Fuuta Jalon e Sokoto. Hayso mawɓe men heewɓe, ko wayno Sayku Usmaan ɓiy Foodiyo mo Sokoto, mbinndiino defte he siirah ne, wonnoo ko he ɗemngal Arab.
jokku taro
Qur’aan e ɗemngal Pulaar. Eɗen teskoo e oo tuma, gannde keewɗe nana mbinndee e ɗemngal Pulaar, caggal nde Fulɓe pelliti hankadi faamde Pulaar ko ɗemngal baawngal anndireede e anndinireede. Ko ɓooyaani koo deftere Allah nde, Al-Quraan teddunde nde firaama e pulaar e ballal Laamiiɗo Ƴoola, hayso ni eɗen nganndi wona kayre adii wonde Quraan e pulaar, sabu Dr. Umar Bah mo Dabbe (Fuuta Tooro) timminiino firo mum haa muula to edition L’Harmattan gila 1982
Jokku Taro
Sayku Usmaan Ɓiy Foodiyo ko gooto e mujaddid en ɓurɓe teskeede e nder daartol Islaam haa ɓuri teeŋtude noon e nder ɓaleeri Afrik. Dan fodio (firti ko ɓiy Foodiyo e hawsankoore) hono no o ɓuri lollirde, ko Pullo jeyaaɗo to leydi Hawsa. Ceerno Maamuudu Jah mo Pete (Fuuta Tooro) ene wiya ko o Demdemo (yettoode makko ko Dem) kadi iwdi makko ko Jamaa-Alwaali, diiwan Tooro e nder leydi Fuuta Tooro.
Jokku Taro